Tags Posts tagged with "آسیب های فضای مجازی"

آسیب های فضای مجازی

بررسی و تحلیل آسیب ها و ملاحظات فضای مجازی؛ (سخنرانی دکتر بابایی سرپرست دادسرای جرایم رایانه ای ناحیه 31 در نشست مشترک قوه قضاییه و پلیس فتا)  چندی پیش نشست مشترکی میان قوه قضاییه و پلیس فتا با عنوان «پی جویی مؤثر و کارآمد جرایم سایبری» با حضور دادستان کل کشور و فرمانده نیروی انتظامی برگزار شد. یکی از سخنرانان این نشست جناب آقای بابایی سرپرست دادسرای جرایم رایانه ای ناحیه 31 بودند که به تبیین آسیب ها و ملاحظات فضای مجازی پرداختند. شاخصه های جرایم رایانه ای، عرصه های مختلف متأثر از جرایم رایانه ای و همچنین وجوه ملاحظات و توجه به این آسیب ها از مواردی بودند که وی طی صحبت هایشان بدان اشاره نمودند.

آسیب ها و ملاحظات فضای مجازی

پیشرفت شتابان فناوری اطلاعات و گسترش ابزارهای ارتباطی و امکان برقراری ارتباط با کمترین هزینه و وقت، همان گونه که از یک سو به عنوان فرصتی برای افراد می باشد از سویی دیگر به عنوان تهدید جدی برای امنیت اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی محسوب می گردد.

فناوری اطلاعات که در ابتدا برای آسایش و رفاه هر چه بیشتر انسان ها مورد بهره برداری قرار می گرفت به تدریج به ابزاری برای مجرمان جهت رسیدن به اهداف مجرمانه تبدیل شد.
شاخصه های منحصر به فرد جرایم این حوزه و آسیب های جبران ناپذیر آن، لزوم توجه ویژه به این حوزه را می طلبد.

شاخصه هایی همچون 1- سهولت ارتکاب جرم، 2- سرعت بسیار بالای بزهکار در ارتکاب جرم، 3- فرا ملی و فرا مرزی بودن جرایم، 4- کم سن و سال بودن بزهکاران و بزه دیدگان، 5- گستردگی خسارات و کثرت بزه دیدگان، 6- قبح اخلاقی و اجتماعی اندک برخی از انواع این جرایم که حتی در برخی موارد موجب تحسین بزهکار در ارتکاب این جرایم می گردد. (به عنوان مثال اگر سارق یا زورگیر، مبلغ بسیار کمی به صورت فیزیکی از شخص به سرقت ببرد، عملش از لحاظ اجتماعی بسیار مذموم می باشد در حالیکه در برخی از جرایم رایانه ای چون کلاهبرداری و سرقت رایانه ای، عمل مجرم مورد تحسین و تشویق برخی قرار می گیرد) که این شاخصه ها جرایم این حوزه را از جرایم فیزیکی متمایز می سازد.

برخی از آسیب ها و تهدیدات این حوزه که چالش برانگیز است شامل عرصه های مختلف فرهنگی، دینی، اجتماعی، سیاسی، امنیتی و اقتصادی ما می گردد.

در حوزه فرهنگی شامل آسیب هایی چون 1- رواج فرهنگ غربی و ایجاد بیگانگی تدریجی با فرهنگ ایرانی اسلامی، 2- از بین رفتن حریم خصوصی و انتشار اطلاعات خصوصی و خانوادگی، 3- سهولت دسترسی به تصاویر و فیلم های مبتذل و مستهجن، 4- رواج مصرف گرایی و تجمل گرایی.
در حوزه دینی شامل آسیب هایی چون 1- ترویج ادیان ساختگی، 2- توهین به مقدسات دینی از طریق تصویر، فیلم و متن، 3- القاء شبهه و عدم پاسخگوئی مناسب، 4- رواج عرفان های غیر اسلامی و پر کردن خلأ معنویت با ادیان غیر ابراهیمی، 5- تحریف مفاهیم دینی و رواج تفاسیر ناصحیح از مفاهیم دینی همچون مهدویت، 6- از میان رفتن تدریجی تقیدات مذهبی و رواج بی بند و باری و شکسته شدن حریم اخلاقی از طریق مشاهده تصاویر مبتذل و مستهجن.

در حوزه اجتماعی شامل آسیب هایی چون 1- اعتیاد به اینترنت، چت، بازی های آنلاین و شبکه های اجتماعی که حتی موجب آسیب های روانی و سایر آسیب ها می شود. 2- سست شدن بنیان خانواده و گسست خانوادگی، 3- رواج بی بند و باری اجتماعی و بی حیائی و رفتار خارج از نزاکت و ادب، 4– نشر اکاذیب و تشویش اذهان عمومی، 5- استفاده از یافته های علمی دیگران و عدم تولید علم در بین دانش آموزان و دانشجویان و حتی بعضاً اساتید.

در حوزه سیاسی شامل آسیب هایی چون 1- انتشار اخبار غیر صحیح و کذب در خصوص مسائل جاری کشور و برخی از شخصیت های سیاسی، 2- تحریف تاریخ سیاسی مانند آنچه که با تغییرات هدفمند در جستجوی گوگل اتفاق افتاده است.

در حوزه اقتصادی شامل آسیب هایی چون 1- پولشویی از طریق وب، 2- کلاهبرداری رایانه ای و رواج اسناد و مدارک مجعول در فضای مجازی، 3– گسترش شرکت های هرمی و یارگیری آن ها از طریق وب و تبلیغات اینترنتی، 4– خرید و فروش بدون نظارت در فضای مجازی که بعضاً موجب فرار مالیاتی نیز می شود، 5- هک اطلاعات اقتصادی و مالی مانند فیشینگ، 6- اخلال در نظام بانکی از طریق نفوذ به شبکه بانکی تحت اینترنت، 7- سرقت اطلاعات و اسرار حرفه ای تجار و افرادی که فعالیت اقتصادی انجام می دهند.

در نهایت در حوزه امنیتی شامل آسیب هایی چون 1- گسترش انواع ویروس ها و کرم های رایانه ای، باج افزارها و بدافزارها و نرم افزارهای مخرب رایانه ای و ابزارهای صنعتی مانند استاکس نت، 2- هک و دسترسی غیرمجاز به اطلاعات خصوصی و انتشار اخبار محرمانه و سری بدون امکان رهگیری، 3- تعامل میان هکرها و به روز رسانی اطلاعات آن ها از طریق به اشتراک گذاری حفره های امنیتی نرم افزارها، 4- تبادل داده ها در بستری که قابل شنود و رهگیری نمی باشد، 5- آموزش های تروریستی و خرابکارانه در بستر اینترنت (مانند سایت گروهک تندر)، 6- امکان رصد و شناسایی نخبگان کشور برای جذب یا حذف یا جاسوسی اطلاعات آنها، 7- جمع آوری اطلاعات کشور از طریق پایش و رصد مستمر اطلاعات در حال تبادل میان کاربران که نمود زیادی در شبکه های اجتماعی دارد.

این ها نمونه هایی از آسیب هایی بوده که به خاطر عدم بلوغ اجتماعی، بلوغ عاطفی یا بلوغ سیاسی و فرهنگی محقق می گردد و موجب می شود تا توجه ویژه ای به این حوزه صورت پذیرد.

مقام معظم رهبری نیز در دیدار اعضای شورای عالی فضای مجازی، از این حوزه به عنوان قدرت نرم فوق العاده در عرصه های مختلف فرهنگی، سیاسی، اقتصادی، سبک زندگی ایمان و اعتقادات دینی و اخلاقیات تعبیر می نمایند؛ لذا اهمیت این حوزه بسیار بالا بوده که موجب شده امروز ما در این مکان دور هم جمع شویم.

اما ملاحظات و توجهی که لازم است در این حوزه صورت پذیرد از جهات مختلفی بوده که برخی در اختیار این جمع قرار می گیرد و برخی دیگر از طریق سایر نهاد ها و ارگان ها اطلاع رسانی می گردد. توجه به حوزه هایی همچون 1- حوزه پیشگیری، 2- حوزه سیاستگذاری و اجرائی، 3- حوزه قانون گذاری و تقنینی، 4– حوزه قضایی و انتظامی

اما در حوزه پیشگیری:

زمینه پیشگیری از جرم در عرصه سایبر و فضای مجازی اعم از پیشگیری های اجتماعی یا وضعی به روش های گوناگونی فراهم و مساعد است.

در پیشگیری اجتماعی، مقوله ی آموزش بسیار مهم است که در رهنمود عملی پیشگیری از جرم سازمان ملل متحد نیز بر آن تأکید شده است. آموزش عمومی برای مقابله با ویروس ها و کرم های رایانه ای، نحوه ی استفاده مناسب و صحیح از رایانه و دستگاه های تلفن همراه و شبکه های اجتماعی بسیار مؤثر می باشد که در بین همه این ها رسانه ها خصوصاً رسانه ملی تأثیر گذاری در این حوزه دارد. موضوعات مطرح در این حوزه و آسیب های آن جنبه فرمایشی ندارد بلکه تک تک افراد جامعه با آن درگیر می باشند. لذا رسانه ها و برنامه سازان باید به این حوزه ورود جدی پیدا کرده تا فرهنگ سازی لازم صورت پذیرد.

پیشگیری وضعی نیز بسیار کارآمد است چرا که جرائم رایانه ای مقید به وسیله هستند و بدون استفاده از رایانه و فضای سایبر امکان ارتکاب این جرائم محال است، در نتیجه با اعمال محدودیت های لازم به وسیله و ابزار این حوزه می توان ارتکاب این جرائم را به نحو چشم گیری کاهش داد از جمله اقدامات عبارتند از: 1- ایجاد برخی الزامات در حوزه بانکداری الکترونیکی مانند الزام به استفاده مشتریان از رمز های یکبار مصرف و اقدامات مناسب در آنتی اسکیمینگ، 2- نظارت ویژه ISP ها، 3- نظارت بر  اپراتورها به عنوان ارائه دهندگان خدمات اینترنتی همراه در جهت سامان دهی سیم کارت ها به نحوی که امکان ردیابی واقعی را فراهم نماید. 4- ایجاد الزامات خاص و مناسب از سوی بانک مرکزی و وزارت صنعت، معدن و تجارت و سایر مبادی ذیربط در جهت سامان دهی مبادلات و خرید و فروش در فضای مجازی، 5- کمک دستگاه ها و نهاد های مرتبطی که فعالیت های تخصصی انجام می دهند به دستگاه قضایی و پلیس در رصد و پایش فضای مجازی؛ چرا که ارتکاب جرم در این حوزه ها تخصصی بوده و تا دستگاه مربوطه ورود ننمایند امکان کشف و برخورد با جرم فراهم نمی گردد، ماهیت جرایم علیه بهداشت و سلامت و جرائم زیست محیطی از این نوع می باشد؛ لذا پیشنهاد بنده این است که این گونه نهادها، مرکزی را جهت رصد و پایش فضای مجازی راه اندازی نموده تا با گشت هایی که در فضای مجازی و شبکه های اجتماعی انجام می دهند در پیشگیری از جرم تأثیر گذاری محسوس داشته باشند.

اما در حوزه سیاست گذاری و اجرایی:

مقام معظم رهبری در دیدار اعضای شورای عالی فضای مجازی حرف اول آخر را در این خصوص فرمودند مبنی بر 1- تمرکز در تصمیم گیری، 2- جدیت در اجرای بدون از دست دادن زمان، 3- پرهیز از موازی کاری و تعارض و هماهنگی میان دستگاه ها، 4- خروج از حالت انفعال

اما در حوزه تقنینی:

باید عرض نمایم ما تقریباً جزو آخرین کشورهایی بودیم که برای مقابله با جرائم رایانه ای صاحب قانون مستقلی شدیم که علی رغم سپری شدن مدت طولانی در روند تصویب قانون جرائم رایانه ای هنوز با چالش های زیادی با این قانون مواجه هستیم که به چند نمونه از آن اشاره می نمایم:

1-  عدم تناسب برخی از مجازات ها با برخی جرائم این حوزه که اعمال مجازات های سنتی حبس و جزای نقدی برای جرائم نوین سایبری، بازدارندگی لازم را ندارد. موضوعی که برخی از کشورها سخت گیری خاصی به خاطر تأثیر گذاری در این حوزه دارند.

2- چالش دیگر در حوزه تقنینی تعارضی است که میان قانون جرائم رایانه ای با قانون مجازات اشخاصی که در امور سمعی و بصری فعالیت غیر مجاز می نمایند، وجود دارد. این تعارض از 3 جهت می باشد.

اول: در حوزه رفتاری، رفتارهایی در قانون سمعی و بصری جرم انگاری گردیده که در قانون جرایم رایانه ای نیز وجود دارد؛ مانند تولید، توزیع و انتشار.
دوم: در حوزه موضوع، قانون سمعی و بصری شامل آثار غیر مجاز مبتذل و مستهجن می گردد. که موضوع مواد 742 و 743 قانون مجازات بخش تعزیرات در خصوص جرائم رایانه ای نیز می باشد.
سوم: در حوزه شیوه ارتکاب نیز برخی جرائم در هر دو قانون سمعی و بصری با جرائم رایانه ای مشترک است. ارتکاب رفتارهای مجرمانه همانند تکثیر و انتشار آثار سمعی و بصری مستهجن مطالب مشترک است که از طریق سیستم های رایانه ای و مخابراتی قابل ارتکاب است.

3- چالش سوم به عدم پیش بینی موضوع معاونت در جرم در جرائم رایانه ای بر می گردد، هر چند صرفاً در بندهای الف و ب ماده 743 قانون مجازات بخش تعزیرات مصادیقی از موضوع معاونت را صرفاً برای برخی از حوزه ها مطرح نموده ولی در سایر موارد همچون دسترسی غیر مجاز، سرقت و کلاهبرداری رایانه ای جاسوسی رایانه ای و تخریب داده ها اشاره ننموده است.

4- چالش چهارم عدم توجه قانون گذار به اقشار آسیب پذیر در فضای سایبر همچون زنان و کودکان و نوجوان می باشد.

طبق تحقیقات گروهی از وکلای قربانیان جرائم آنلاین در سال 2002، 71قربانیان مزاحمت های سایبری زنان بودند و زنان هشت برابر بیشتر از مردان در معرض مزاحمت سایبری قرار دارند و در خصوص کودکان و نوجوانان نیز فضای سایبری چالش های نگران کننده ای را به وجود آورده است. مسائلی از قبیل پورنوگرافی کودکان و قرار گرفتن در معرض داده های جنسی و سایر موارد که می طلبد قانون گذار سیاست قانونی افتراقی را در این حوزه بیاندیشد تا با اعمال تشدید مجازات نسبت به مجرمانی که بزه دیده ی خود را از میان زنان و کودکان انتخاب می نماید، ابزار مناسبی برای کنترل نرخ جرم در این حوزه باشد.
این ها نمونه ای بود که ذکر گردید و سایر موارد را به مطالعه شما و فرصت دیگری واگذار می نمایم.

بالاخره در حوزه قضایی و انتظامی:

باید گفت که الحمد الله کارهای خوبی صورت گرفته و در دادگستری استان ها بر اساس اطلاعات و ارتباطاتی که داریم شعبه ویژه ای جهت رسیدگی به جرائم رایانه ای راه اندازی گردیده و یا پرونده ها به صورت تخصصی ارجاع می گردد و در تهران نیز با توجه به گستردگی جرم در مرکز کشور به همت دادستان محترم تهران دادسرای ویژه جرائم رایانه ای از سال های قبل شروع به کار نموده است.

در حوزه انتظامی نیز پلیس تخصصی فضای تولید و تبادل اطلاعات پس از راه اندازی در کشور فعالیت های چشمگیر و خوبی داشته است.
اما با توجه به پیشرفت روزافزون در این حوزه پلیس می بایست با افزایش و مهارت و استفاده از تجهیزات سخت افزاری و نرم افزاری پیشرفته عرصه را به مجرمین مجازی تنگ نماید و همکاران محترم قضایی نیز با به روز رسانی علم و دانش خود و شناخت مناسب از ماهیت جرایم رایانه ای برخورد قاطع و مناسبی با این مجرمان داشته باشند.

البته سطح توقع مردم از مجموعه دستگاه قضایی و پلیس بسیار زیاد بوده که موجب سنگینی مسئولیت ما می گردد.
اما نکته مهمی که باید مورد توجه همکاران محترم قضایی و انتظامی در این حوزه باشد توجه به رعایت حریم خصوصی است؛ موضوعی که مقام معظم رهبری در بند ششم از حکم انتصاب اعضای شورای عالی فضای مجازی در کنار موضوعات حفظ امنیت همه جانبه فضای مجازی و مقابله مؤثر با نفوذ به آن اشاره فرمودند.

کنوانسیون جرایم سایبری نیز در ماده 15 خود دولت ها عضو را موظف کرده به هنگام وضع قوانین و مقررات مطابق این کنوانسیون از جمله حریم خصوصی افراد رعایت گردد.

و نکته ی آخر این که با توجه به سرعت و اهمیت تأثیر گذاری جرایم در این حوزه لذا تحقیقات ، رسیدگی و برخورد نیز باید با سرعت لازم به همراه دقت کافی صورت پذیرد تا اثر روانی مناسبی در جامعه داشته باشد.

در خاتمه از ابتکار پلیس و همکاری و تلاش معاونت آموزشی قوه قضاییه در برگزاری همایش تشکر می نمایم.

 

کارشناس سایبری پلیس فتا استان گیلان در کارگاه آموزشی آسیب‌ها و تهدیدهای فضای مجازی دبستان دخترانه آزادگان رشت که با حضور دانش آموزان، اولیاء و مربیان این دبستان برگزار گردید، گفت: دانش آموزان در استفاده از اینترنت و فضای مجازی احتیاط کامل را رعایت کرده ‌و حتی الامکان با حضور اعضاء خانواده از این فضای پر پیچ و خم‌، استفاده نمایند.

به گزارش سایبرلا به نقل از پلیس فتا: این کارشناس فضای سایبر در ادامه، فناوری را به چاقوی دولبه تشبیه و اظهار کرد: استفاده درست از این فضا و ابزارها و ظرفیت‌های ایجاد شده می‌تواند موجب رشد علمی و فرهنگی و آموزشی دانش آموزان شده و بالعکس هرگونه استفاده بی‌رویه بدون حد و مرز و زمان مشخص  می‌تواند عواقبی چون اعتیاد‌، خستگی‌، بیماری‌های جسمی، مشکلات روحی روانی‌، هنجارهای اجتماعی و … به دنبال داشته باشد.

وی افزود: دانش آموزان به هیچ وجه از هر سایتی برنامه‌های مورد نیاز خود را دانلود نکنند و فقط از سایت‌های معتبر برنامه‌های مورد نیاز خود را تامین نمایند و بازی با نرم‌افزار‌های موبایلی را تحت نظارت والدین در زمان‌های محدود انجام دهند .

وی با اشاره به مسئولیت والدین در قبال تربیت سایبری فرزندان گفت: همانگونه که به خوراک‌، پوشاک و نیاز‌های بهداشتی و سلامت جسمی کودکان خود توجه می‌کنید باید در نظر بگیرید مهمترین نیاز کودکان شما امروز توجه به فعالیت‌های آنها در فضای مجازی است.

این کارشناس پلیس فتا تاکید کرد: والدین نباید فرزندان خود را در فضای سایبر تنها بگذارند و با افزایش دانش و آگاهی خود در خصوص فضای سایبر و تکنولوژی‌های روز باید همگام با فرزندان خود پیش بروند.

کارشناس فضای مجازی در خاتمه از حاضرین خواست: در صورت اطلاع از هرگونه فعالیت مجرمانه در فضای مجازی یا پیام رسان‌های موبایلی مراتب را از طریق نشانی پلیس فتا به آدرس  www.Cyberpolice.ir بخش ارتباطات مردمی گزارش نمایند.

 

سرهنگ پاسدار علی اعتمادی با توجه به اهمیت و تاثیر اقدامات فرهنگی‌، آموزشی‌ و اطلاع‌رسانی در راستای پیشگیری از جرایم سایبری، با حضور در جمع مدیر و کارکنان سازمان منابع طبیعی استان خراسان شمالی آموزش‌های لازم در خصوص موارد مربوط به فضای مجازی را ارائه کردند.

به گزارش سایبرلا به نقل پایگاه اطلاع رسانی پلیس فتا: در ابتدای این کارگاه رییس پلیس به معرفی و شرح وظایف پلیس فتا و تعریف فضای مجازی، ویژگی‌ها و تهدیدات آن، پرداخت و گفت: اهداف تشکیل پلیس فتا و ماموریت‌های این پلیس در فضای مجازی و آسیب‌ها و خطرات پیرامون آن، خطرات استفاده از شبکه‌های اجتماعی و راهکارهای پیشگیری از فضای مجازی است.

سرهنگ پاسدار اعتمادی به فناوری‌های جدید که امروزه به عناوین مختلف در بسیاری از امورات زندگی شخصی‌، اداری و… مورد استفاده قرار می‌گیرند اشاره و افزود: هرفناوری جدیدی که مورد استفاده قرار می‌گیرد در کنار مزایا و محاسن فراوانی که دارد در صورت عدم آشنایی کافی و چگونگی نحوه استفاده صحیح‌، آسیب و تهدیدات جبران ناپذیری هم می‌تواند به دنبال داشته باشد.

وی امنیت در اینترنت را موضوعی مهم و حیاتی دانست و گفت: عدم رعایت نکات امنیتی لازم در فضای مجازی‌، خطرات و آسیب‌های جبران ناپذیری را به دنبال دارد.

رییس پلیس فتا خراسان شمالی تصریح‌کرد: بسیاری از کاربران اینترنت و بهره‌برداران از فضای مجازی، اطلاعی از روش‌های حفظ و حراست از اطلاعات خود ندارند و با عدم آگاهی کافی وارد فضای مجازی می‌شوند که این خود زمینه را برای سوء‌استفاده هکرها و سارقان اطلاعات فراهم می‌کند پس باید دقت کنیم هم خودمان و هم فرزندانمان از روش‌های درست استفاده از این فضا و چگونگی حفظ و حراست از اطلاعات موجود در آن آشنا شویم تا به راحتی در دام سودجویان گرفتار نشویم که این گرفتاری برای افرادی که مورد سوء‌استفاده قرار می‌گیرند تبعات زیان‌بار و غیر قابل جبرانی دارد.

وی با تاكید بر اینكه امروز هیچ لایه پنهانی در فضای مجازی و شبكه‌های اجتماعی وجود ندارد، بیان کرد: ترویج مسائل ضدفرهنگی، از بین بردن حریم خصوص افراد و خانواده‌ها، اتلاف وقت، فریب و كلاهبرداری از كاربران، انزوا و افسردگی‌، نشر اکاذیب از جمله پیامدهای منفی شبكه‌های اجتماعی است.

سرهنگ پاسدار اعتمادی تأکید کرد: به عنوان مثال، هکرها با به دست آوردن اطلاعات یا اقدام به اخاذی می‌کنند یا از مطالب و عکس‌های خصوصی ما برای مقاصد نادرست خود استفاده می‌کنند یا این‌که خواسته‌های نامشروع از طرف مقابل دارند که باید همه ما تلاش کنیم از بروز چنین حوادثی جلوگیری کنیم؛ در بررسی پرونده‌هایی با چنین موضوعات مشخص می‌شود که اکثر اطلاعات منتشر شده به دلیل عدم رعایت اصول ایمنی و حفاظت از داده‌ها بوده است.

رییس پلیس فتا خراسان شمالی عدم آگاهی کاربران را علت عمده سرقت اطلاعات شخصی دانست و افزود: عدم آگاهی کاربران موجب می‌شود بخش عظیمی از اطلاعات درون رایانه‌ها در اختیار نفوذ گران سایبری قرار گرفته و اطلاعات‌، نام کاربری‌، کلمات عبور و اطلاعات محرمانه کاربران سرقت می‌شود.

سرهنگ اعتمادی به ترفند‌های کلاهبرداران سایبری که منجر به سرقت اطلاعات شخصی کاربران می‌شود اشاره كرد و بر تلاش مضاعف کاربران در حفظ حریم خصوصی که عامل ارتقاء آرامش فکری و روانی جامعه است تاکید كرد.

وی بیان‌كرد: كلاهبرداران اینترنتی و سودجویان در این فضا از كمترین اطلاعات ممكن برای رسیدن به مقاصد خود استفاده خواهند كرد لذا كاربران باید نسبت به حفظ اطلاعات خود با دقت عمل كنند.

 

به تاکید عضو کارگروه شورای فضای مجازی کشور باید توجه داشت که دانش‌آموزان هنوز قدرت تشخیص خوب از بد را ندارند و نباید کودکان و دانش‌آموزان را در معرض آسیب‌هایی قرار دهیم که پشیمانی به دنبال داشته باشد.
ایسنا: در اختیار داشتن گوشی و تبلت و حضور آسان در فضای مجازی کودکان اختیار و اراده را از آنان می‌گیرد و مضرات بسیاری را برای حال و آینده آنان به دنبال دارد.
وی اظهار کرد: در بسیاری از کشورهای دنیا به افراد زیر ۱۳ سال هیچ نوع وسیله ارتباطی توصیه نمی‌شود، افراد ۱۳ تا ۱۶ سال محدود به گوشی‌های ساده می‌شوند، ۱۶ تا ۱۸ سال اجازه استفاده از گوشی‌های دانش‌آموزی دارند و از ۱۸ تا ۲۱ سال می‌توانند به آرامی با فضای مجازی و شبکه‌های ارتباطی آشنایی پیدا کرده و مواجه شوند.
او افزود: در کشور آمریکا ۱۸ سال پیش قوانینی مربوط به استفاده کودکان از گوشی‌های همراه و حضور آنان در فضای مجازی تصویب می‌شود، حتی در صورت استفاده کودکان زیر شش سال از گوشی و حضور در فضای مجازی نگهداری از فرزند از آن خانواده سلب می‌شود اما در کشور ایران هنوز قانونی در خصوص استفاده کودکان از فضای مجازی وجود ندارد حال آنکه این نیاز کاملا در این روزها برای جامعه ایران و کودکان محسوس است.
عضو کارگروه شورای فضای مجازی کشور خاطرنشان کرد: گاهی حتی مدارس پیشنهاد و حتی اجبار در استفاده از فضای مجازی برای دانش‌آموزان دارند اما باید توجه داشته باشیم که دانش‌آموزان هنوز قدرت تشخیص خوب از بد را ندارند و نباید کودکان و دانش‌آموزان را در معرض آسیب‌هایی قرار دهیم که پشیمانی به دنبال داشته باشد.
وی با بیان اینکه ۶۰ درصد دختران و ۹۰ درصد پسران زیر ۱۶ سال حتما یک بار تجربه مشاهده فیلم‌های غیراخلاقی را داشته‌اند، تصریح کرد: به دلیل آلوده بودن فضای مجازی با ورود کودکان و نوجوانان به این حوزه به‌راحتی می‌توانند در معرض آسیب قرار بگیرند.
این مسئول یادآور شد: در سال گذشته در برخی از مقاطع تحصیلی ۸۰ درصد دانش‌آموزان معدل زیر ۱۲ داشتند که این امر گویای مواجهه با مشکلی جدی در مقاطع دانش‌آموزی است که باید چاره‌اندیشی شود.
مومن‌نصب با بیان اینکه کودکان تنها باید در چارچوب خانواده بوده و تعامل مناسب با افراد خانواده داشته باشند، ادامه داد: متوسط زمان اعتیاد سه ماه است حال آنکه برخی از کودکان و حتی افراد بزرگسال بیش از این زمان را با گوشی‌های همراه خود سپری می‌کنند و باید متوجه مضرات این نوع رفتارها در جامعه باشیم.
عضو کارگروه شورای فضای مجازی کشور با تاکید بر اینکه در غرب، شبکه‌های مجازی نه تنها اجتماعی خوانده نمی‌شوند بلکه عنوان ضد اجتماعی را به خود اختصاص می‌دهند، اشاره کرد: استفاده افراطی از شبکه‌های مجازی اعضای خانواده‌ها را به راحتی از یکدیگر دور می‌کند و این امر خود نشانی از ضد اجتماعی بودن این شبکه‌ها است.
وی با تاکید بر اینکه قتل ستایش شش ساله تبعات بسیاری را برای خانواده آنان و کشور داشت، اظهار کرد: اگر قاتل به صورت افراطی از اینترنت و فضای مجازی و نیز موسیقی‌های جدید استفاده نمی‌کرد قطعا این قتل اتفاق نمی‌افتاد حال آنکه بالعکس شنیدن موسیقی‌های ناهنجار جدید و حضور در فضای مجازی موجب شد در دقایقی این قتل هولناک اتفاق بیفتد.
مومن‌نصب ادامه داد: امواج wifi تاثیرات مضری بر بدن افراد به خصوص کودکان دارد که از جمله آن‌ها می‌توان به فرزندآوری، سرطان و سکته‌های قلبی و عصبی اشاره کرد.
این کارشناس اظهار کرد:‌ ایجاد تغییر در خصوص استفاده از فضای مجازی و بیماری‌های مرتبط با آن نیازمند مطالبه است که رسانه‌ها در شکل‌گیری این مطالبه نقش به‌خصوصی می‌توانند ایفا کنند. همچنین خانواده‌ها و مدارس نیز باید مطالبه‌گری کنند تا قوانین مرتبط با کودکان و استفاه از فضای مجازی وضع شده و مشکلات حل شود.
وی یادآور شد: در راستای حل مشکلات حوزه فضای مجازی و کودکان، خانواده‌ها خود باید اطلاعات را افزایش داده و رفتار صحیح را انجام دهند و در عین حال از مسئولان مربوط مطالبه‌گری کنند تا مشکلات را شناخته و قوانین مرتبط وضع کنند و از مسئولان بخواهند در قبال ارائه تکنولوژی به جامعه، ابزار استفاده صحیح را در اختیار افراد به ‌خصوص کودکان قرار دهند و مطالبه‌ها باید به حدی باشد که اقدامات سریع‌تر آغاز شود.
 

آمار سرانه مطالعه در ایران در سال‌های گذشته، همیشه نگران کننده بود و حالا با توسعه شبکه‌های اجتماعی در میان مردم این آمار نگران‌کننده وضعیت دشوارتری هم به خود می‌بیند.

سیدعباس صالحی، معاون فرهنگی وزارت ارشاد، ابتدای ماه جاری در آیین گشایش هفدهمین نمایشگاه کتاب ناشران ایران به پایین آمدن تیراژ کتاب‌ها در ۶ ماهه اول امسال اشاره کرده و گفت: پایین آمدن تیراژ کتاب‌ها زنگ هشداری است، برای کسانی است که به این فرهنگ تعلق دارند، زیرا کتاب در تمدن‌سازی و شاخص تمدن‌های اجتماعی همواره نقش پررنگی دارد.

وی ادامه داد: در شش ماه اول امسال، نسبت به سال گذشته ۱۲درصد کاهش تیراژ در کشور تجربه شد و این روندی است که در سال‌های اخیر به ویژه هفت تا هشت سال گذشته تلنگری بزرگ می‌تواند باشد.

به گزارش تابناک، محمود آموزگار رئیس اتحادیه ناشران و کتاب‌فروشان تهران در گفت وگو با تابناک درباره دلایل کاهش ۱۲ درصدی تیراژ کتاب اظهار داشت: این موضوع چند دلیل دارد، در مرحله اول باید یک تفکیک صورت بگیرد، با این عنوان که کاهش ۱۲ درصدی در ارتباط با همه موضوعات یکسان نیست، کتاب هایی که در حوزه فرهنگ سازی وجود دارند و مردم آنها را برای کسب دانش و فرهنگ مطالعه می کنند تیراژشان فرق می کند با کتاب های آموزشی، کتاب هایی مثلا با موضوع علوم انسانی را مخاطب به دلیل علاقه اش انتخاب می کند، اما کتابهایی هم هستند که مخاطب به عنوان ملزومات آموزشی، ناگزير به خریدن آن است، که تیراژ در این حوزه بیشتر است، بنابراین کاهش تیراژ در همه حوزه ها یکسان نیست.

او ادامه داد: در حوزه کتاب های درسی که ضرورت آموزشی دارند، کاهش تیراژ کمتر اتفاق می افتد؛ ضمن اینکه این بخش از حوزه نشر از قاچاق غیر قانونی، سرقت ادبی و چاپ های بدون مجوز، توسط عده ای سود جو، آسیب جدی دیده است.

آموزگار یادآور شد: در واقع تیراژ کاهش پیدا کرده اما میزان مصرف همان میزان مصرفی است که پیش از این بوده آن هم به دلیل وجود سودجویانی است که کتاب ها توسط آنها چاپ می شود.

او ادامه داد: در حوزه فرهنگی، کتاب هایی که به فرهنگ کشور کمک می کنند؛ مثل داستان، شعر، کتابهای دینی و تاریخی که خرید کتاب برای خریداران الزام آموزشی ندارد و مخاطب برای آگاهی از موضوع مورد علاقه خود کتابی را خریداری می کند، بحث شمارگان صد نسخه ای در رابطه با این کتابها مطرح است.

آموزگار درباره نقش مخرب شبکه های مجازی در این مورد گفت: بخش دیگری که ما با آن مواجه هستیم، بمباران شبکه های مجازی و فعالیت در این شبکه هاست. متأسفانه دوستانی که اهل قلم هستند، pdf آثار را در فضاهای مجازی منتشر می کنند، بدون رعایت حق مؤلف و ناشر که این عمل خلاف اخلاق و قانون است و به شکلی جدی به صنعت نشر ضربه می زند.

او ادامه داد: واقعیت امر این است که ناشر حرفه ای که توجه به ذائقه مخاطب دارد و برای ذائقه مخاطب کتاب تولید می کند بین ۱۰ تا ۲۰ درصد سود می کند؛ بنابراین مجبور است ۸۰ درصد ضرر را با گران فروختن آن ۲۰ درصد جبران کند؛ به این معنا که مثلا از هر ۱۰۰ کتاب منتشر شده ۲۰ تای آنها به فروش می رسد. بنابراین ناشر ضررش را از قبال مخاطب جبران می کند. این در حالی است که ناشری که سالی ۲۰ هزار نسخه منتشر کرده الان ۵ هزار تا منتشر می کند، آن ۱۵ هزارتای باقی مانده هم توسط سودجویان منتشر می شود و طبیعی است که زیان این مسأله گریبان ناشرین را می گیرد. با این مشکل با خطر محو شدن ناشران حرفه ای مواجه خواهیم بود، در واقع نشر غیر قانونی، نشر حرفه ای را به طور جدی دچار مشکل کرده است.

آموزگار درباره راهکاری برای برون رفت از این بحران گفت: برای حل این مشکل باید حساسیت در بین مسئولین کشور ایجاد شود، چگونه است وقتی کتابی در افغانستان چاپ و وارد ایران می شود، همه نسخه های آن از طرف دولت جمع می شود؛ اما دولت هیچ گونه برخوردی با ناشران غیرقانونی کتاب ها که هزاران نسخه قاچاق تولید می کنند، انجام نمی دهد، اما درخواست من از همکاران خود این است که از فروش این کتاب ها خودداری و بدون فاکتورهای رسمی از خرید این گونه کتاب ها جلوگیری کنند.

 

امروز فضای مجازی با بستن دریچه تعقّل و تدبّر و تفکّر به روی انسان‌ها، بیش‌تر مخاطبانش را به سوی غفلتکده‌هایی رهنمون می‌سازد که در آن، انسان، خدا را فراموش می‌کند.

می‌گویند در مراکز لهو و لعب دنیای غرب، نه پنجره‌ای به بیرون باز است که طلوع و غروب خورشید را نشان دهد و نه ساعتی بر دیوار که کسی گذر زمان را دریابد؛ ساکنان این میکده‌ها و عشرتکده‌های دنیای نوین، در زمانی خارج از زمان‌ها و مکانی جدای از مکان‌ها، شهروندِ شهری هستند که «غفلت» وجه تشابه همه آنان است؛ غفلت از خدا، غفلت از خود، غفلت از جامعه و حتی غفلت از گذر زمان؛ آنان مشغول به چریدن در مرتعی مرگبار، چنان سرخوشند که آن‌جا را شکرستان عالَم می‌پندارند.

فضای مجازی امروز، بیش از آن‌که دریچه‌ای به روی آگاهی و معرفت باشد، به غفلت‌خانه‌هایی می‌ماند که مخاطبان و کاربران خود را در زمانی غیر زمان‌ها و مکانی غیر مکان‌ها، چنان مست شکرستانی خیالی کرده است که نه طلوع و غروب خورشید را نظاره می‌کنند و نه متوجه گذران عمرند؛ مدهوش و مبهوت از واقعیت‌های مجازشده و مجازهای حقیقت‌نما، با این تفاوت که این غفلتکده مدرن‌تر و جذاب‌تر و گسترده‌تر از هر میکده‌ای، از کاربران خود چنان کارگرانی می‌سازد که در برابر بیگاریشان پول به صاحبکار می‌پردازند! و این صاحبِ غفلتکده نوین نه فقط زمانِ خواب و خوراکشان را مشخص بلکه به آنان چگونه اندیشیدن را می‌آموزد و «غفلت» و در غفلت ماندن را برایشان جهان‌بین و فلسفه خلقت معنا می‌کند!

تعقّل در آفرینش، تدبّر در مراتب و مراحل وجودی انسان، تفکّر در آغاز و انجام هستی و پدیده‌های آن و تأمل و عبرت‌آموزی از سرگذشت و سرنوشت تمدن‌ها و انسان‌ها، تنها بخشی از آموز‌ه‌های قرآنی در نهی از «غفلت» و امر به «معروف» است، آن هم به انسانی که چنان بر قله کائنات تکیه زده که مدال پرافتخار «خلیفه الهی» را بر سینه خویش آویخته است که آن را با هیچ شیرینی حتی اُخروی معاوضه نمی‌کند، تا چه رسد به شکر و شکرستان کاذب!

امروز فضای مجازی با بستن دریچه تعقّل و تدبّر و تفکّر به روی انسان‌ها، بیش‌تر مخاطبانش را به سوی غفلتکده‌هایی رهنمون می‌سازد که در آن، انسان، خدا را فراموش می‌کند و خداوند هم به ‌سبب چنین فراموشی آنان را در شادمانی ظاهری و شکرستان دروغین رها می‌سازد، گویی بیش‌تر مخاطبان این فضا مصداق بارز این آیه کریمه‌اند: «فَلَمّا نَسُوا ما ذُکِّرُوا بِهِ فَتَحْنا عَلَیْهِمْ أَبْوابَ کُلِّ شَیْ ءٍ حَتّى إِذا فَرِحُوا بِما أُوتُوا أَخَذْناهُمْ بَغْتَه فَإِذا هُمْ مُبْلِسُونَ»1

و چون آن‌چه به یاد ایشان آورده شده بود فراموش کردند، درهای همه چیز را به روی آنان گشودیم، تا آن‌که به آن‌چه به ایشان داده شد، شادمان شدند (و غرق در شادخواری گشتند) در آن هنگام ناگهان آنان را (به عذاب) فرا گرفتیم پس آن‌گاه بود که نومید ماندند.

پدیده فضای مجازی هرچه که باشد؛ امروز خواسته و ناخواسته به زندگی بشر پا نهاده است و برای اکثریت مخاطب خود به سان «غفلت‌کده» بی‌زمان و مکان، انسان را با «غفلت‌آفرینی» از مقام «معرفت» و صعود به سوی خلیفه الهی، در شکرستانی کاذب تا مقام مَگسی تنزّل داده است، چاره‌ رهایی از این قفس نوین و این حیات مَگسی، تنها بازگشت به شناخت عنصر وجودی خود و رابطه آن با این پدیده نوظهور است تا مرز خود را تا «ویِل» غفلت و مقام مگسی نازل نکند و چه زیبا گفت حافظ که

کاروان رفت و تو در خواب و بیابان در پیش

وه که بس بی‌خبر از غلغل چندین جَرسی

بال بگشا و صغیر از شجر طوبی زن

حیف باشد چو تو مرغی که اسیر قفسی

چه شکرهاست در این شهر که قانع شده‌اند

شاهبازان طریقت به مقام مگسی

لَمَعَ البَرقُ من الطّور و آنستُ بِهِ

فَلُعَلّی لَکَ آتٍ بشهابٍ قَبَسٍ2

پی‌نوشت‌ها:

1. انعام، 44.

2. دیوان حافظ.

فصلنامه فرهنگ پویا-29

 

 

استفاده از فضای مجازی دختر و پسر، پیر و جوان ندارد. با این وجود بیشتر استفاده کنندگان از این فضا جوانان از جمله دختران هستند، حال آنکه ناآگاهی می‌تواند دختران را در معرض سوءاستفاده‌های مختلف قرار دهد.

به گزارش ایسنا، روز دختر بهانه‌ای شد تا پای صحبت عده‌ای از آنها نشسته و شنوای تجاربشان از فضای مجازی باشیم؛ همچنین از دکتر نسرین طهرانی- روانشناس- درباره راهکارهای کاهش آسیب‌های فضای مجازی پرسیدیم که مشروح آن در پی می‌آید.

«زهرا، ۳۶ ساله» می‌گوید: در بعضی گروه‌های تلگرام برخی مردان شروع به چت خصوصی می‌کنند و ایجاد ارتباط را از سلام و علیک آغاز می‌کنند، حتی با وجود دریافت جواب رسمی، به چت کردن ادامه می‌دهند و سعی می‌کنند رابطه را حفظ کرده و به مرور نیت واقعی خود را از ایجاد ارتباط آشکار می‌کنند.

وی ادامه می‌دهد: این مردان در وهله اول خود را مایل به ادامه دوستی در فضای مجازی نشان می‌دهند و در مرحله بعد عکس‌های نامربوط و غیراخلاقی می‌فرستند. چون من عکس خودم را روی پروفایلم نگذاشته‌ام از من درخواست ارسال عکسم را می‌کنند و در مرحله بعد عکس بی‌حجاب مرا می‌خواهند.

زهرا اضافه می‌کند: سپس شماره‌ام را می‌خواهند تا ارتباط تلفنی برقرار کنند. این ارتباط تا دیدار حضوری ادامه می‌یابد. اولین دیدارحضوری، معمولی و رسمی است اما به مرور درخواست ارتباط نزدیکتر داده می‌شود و این زنجیره تا جایی که دختر اجازه بدهد، ادامه دارد.

به اعتقاد «مژده، ۲۵ ساله» گاهی برخی افراد گمان می‌کنند در فضای مجازی می‌توانند روابط رسمی و جدی را به شوخی و یا راهی برای شروع دوستی تبدیل کنند.

وی نیز می‌گوید: بارها اتفاق افتاده رابطه‌ای کاری و درسی و بسیار رسمی در دانشگاه یا مراکزی که فعالیت می‌کنم با مردان داشته باشم اما در فضای مجازی همکاران یا همکلاسی‌های مردی که به هر دلیلی دوست نداشتم در فضای واقعی به آنها نزدیک شوم، سعی در صمیمی شدن دارند و با شوخی‌های نامربوط و یا تعریف از زندگی و تجربیات تلخ زندگی شخصی خود برای جلب نظرم تلاش کرده‌اند؛ کاری که هم وقت من را گرفته و هم به نوعی موجب آزار من شده است زیرا مجبورم بر خلاف میل باطنی شنوای حرفهای آنها باشم و بعضا با اینکه تمایل خود را به پایان دادن مکالمه‌ای خاص در فضای مجازی با جواب دادن‌های کوتاه در پاسخ به صحبتهایی به طول چندین پاراگراف نشان دادم اما باز هم فرد بدون توجه به این المانها کار خود را ادامه می‌دهد. این ارتباط ها در پایان به پیشنهادهای عجیبی منجر می‌شود که من را مجبور می‌کند واکنشی نشان دهم تا فرد بفهمد پایش را نباید از گلیمش درازتر کند.

او ادامه می‌دهد: اتفاق دیگری که در فضای مجازی من را ناراحت می‌کند و چندی پیش باعث شد که حضور زیادی در شبکه‌های اجتماعی نداشته باشم، انتشار جوکها، شوخیها، سوالات یاعکسهایی بدور از شان است که متاسفانه به وفور در گروه‌های شبکه‌های اجتماعی دیده می‌شود؛ به ویژه رواج جکهایی با هدف قرار دادن دختران به عنوان جنس دوم و کسی که نمی‌فهمد، می‌خندد. همچنین در این جوکها دختران را افرادی جلوه می‌دهند که به هرنحوی به دنبال ازدواج هستند و به نظر من این یک خشونت علنی علیه دختران است، آنهم در جامعه‌ای که بعضا پسران آن ادعای روشنفکری دارند. بنابراین من از اکثر گروهها انصراف داده‌ام و سعی کنم کمتر در معرض این پیامها قرار گیرم.

«فریده ،۳۴ ساله» هم می گوید: به دلیل شغلم (خبرنگاری) افراد غریبه را هم در صفحه‌ام در فیس بوک راه می‌دهم البته قبل از پذیرش درخواست دوستی، صفحه درخواست کننده را می‌بینم اگر موارد غیر اخلاقی نداشته باشد درخواستش را قبول می‌کنم. در اوایل عضویت در فیس بوک چتم باز بود و هر وقت وارد می‌شدم، حتما چند تا سلام و خوبی؟ دریافت می‌کردم و وقتی پاسخ نمی‌دادم بلافاصله آن‌فرند می‌شدم. مواردی هم بود که طرف دیگر لایکم نمی‌کرد. الان چتم را برای غریبه‌ها بسته‌ام ولی مزاحمتها تمام نشده و فقط کم شده است.

او اضافه می‌کند: یک بار یکی از همکارانم که البته مرا به درستی نمی‌شناخت تلاش می کرد با من دوست شود و من را از پافشاریش ناراحت می‌کرد. کلا چت کردن آدم‌هایی که نمیشناسم اذیتم می‌کند. این مدل رابطه پنهانی را در فضای مجازی نمی‌پسندم. به همین خاطر چندین بار آن‌فرند شدم و یا مجبور شدم آن‌فرند کنم. از طرف دیگر یکی دو مورد کامنت و عکس‌هایی از جانب افرادی خارج از “اد لیستم” داشتم که انقدر ناراحتم کرد که مجبور به بلاک شدم.

«فاطمه، دختری ۲۶ ساله» است که او هم از مزاحمت‌های فضای مجازی ناراحت است.

او می‌گوید: الان دو هفته هست یک پسر مدام بهم در تلگرام پیام می‌دهد و حال و احوال می‌کند. من صفحه‌اش را باز نکرده‌ام. این پسر مدام پیام می‌دهد که چرا جوابش را نمی‌دهم و می‌پرسد پیامهایش به من می رسد یا نه؟.

وی معتقد است چنین آدمهایی بی‌شخصیت هستند چون لزومی ندارد مدام به کسی پیام بدهد که نه او را دیده‌ و نه می‌شناسد حال آنکه این افراد در خیلی از گروه‌ها عضو هستند.

«یلدای، ۲۴ ساله» تجارب متفاونی در فضای مجازی داشته است.

اومی‌گوید: من از جمله دخترهایی هستم که تحت چارچوب‌ها و خط قرمزهای خانواده‌ام و نظارت مادرم وارد فضای مجازی شدم. مادرم در عین اینکه به فعالیت من نظارت می کرد، نحوه رفتار درست، برخورد مناسب و استقلال در این فضا را بهم آموزش می‌داد بنابراین من، به عنوان یک دختر، تحت شرایط کنترل شده وارد فضای مجازی شدم و رفتار یا عکس نامناسبی در این فضا نداشتم. با این وجود از همان ابتدا و حتی قبل از اینکه شبکه‌های اجتماعی مجازی توسط تلفن‌های همراه به‌راحتی قابل دستیابی باشد، در فضای «چت روم» در هر ساعتی با پیشنهادهایی تحت عنوان «چت درمورد مسایل جنسی» رو به رو می‌شدم. برخی از این افراد با «نه» شنیدن به این پیشنهاد اصرار نمی‌کردند اما برخی دیگر انقدر پافشاری می‌کردند که مجبور به بلاک کردن آن‌ها می‌شدم. این مساله هم اکنون در شبکه‌های مجازی گوناگون به شکل‌های مختلف رخ می‌دهد.

یلدا ادامه می‌دهد: در گروه‌های مختلفی عضویت دارم. برخی از اعضای آن‌ها که هیچ اشتراکی جز همگروهی با آن‌ها ندارم، به صورت شخصی پیغام می‌فرستند و خواستار آشنایی بیشتر می‌شوند، البته این امر غیرطبیعی نیست و اذیت به شمار نمی رود، این امر هنگامی ناراحت کننده می شود که با مطرح کردن بحث ازدواج و خواستگاری، من را یک فرد ساده لوح فرض می‌کنند. یکی از تلخ‌ترین تجربیاتم در فضای مجازی هنگامی بود که فردی که بر اساس عکس پروفایلش مردی ۴۰ساله می‌آمد بی هیچ مقدمه‌ای شروع به ارسال عکس‌های مستهجن کرد.

به اعتقاد وی برای کاهش این مزاحمت‌ها فرهنگ سازی لازم نیست چون سالهاست که افراد از فضای مجازی استفاده می کنند. نحوه استفاده از این فضا به فهم افراد برمی گردد البته با افراد مزاحم، قانونی هم می توان برخورد کرد البته نکته اینجاست که رسیدگی به این موارد چه قدر برای مراجع قانونی اهمیت دارد.

«مریم، ۳۱ ساله» با مزاحمتی در فضای مجازی روبرو نبوده و درباره استفاده بهینه از این فضا معتقد است: برای ورود به فضای مجازی مثل سایر محیط هایی که ما در آن قرار می گیریم باید تربیت بشویم و با آن آشنا باشیم و تفاوتهایش را با یک فضای واقعی بشناسیم.

«مژده» هم معتقد است: مزاحمت‌های مجازی برای دختران یک موضوع فرهنگی است یعنی همان تفکرات سنتی الان در قالب مدرن عرضه می‌شود. لازم است آموزش‌هایی به جوانان ارائه شود. این آموزش‌ها باید ریشه‌ای باشد و از خانواده و مدرسه شروع شود.

او ادامه می‌دهد: در جامعه ما هم دختران و هم پسران به طرق مختلفی آسیب دیده‌اند و نتیجه آن وضعیتی است که الان می‌بینیم. نقش دختر و پسر باید با حفظ شان هر دوجنس باز تعریف شود و جامعه قبول کند که زن علاوه بر شوهرداری و بچه داری می‌تواند کارهای بزرگی انجام دهد و نه تنها برخلاف باور قبولانده شده بلکه به لحاظ سطح شعور و درک و هوش چیزی از مرد کم ندارد بلکه همپا و گاهی بالاتر نیز هست.

به اعتقاد «یلدا» بهترین راه‌حل برای کاهش این قبیل آسیب‌ها فرهنگ‌سازی در زمینه چگونگی استفاده از فضای مجازی است و نقش والدین از همه گروه‌ها پررنگ‌تر است بنابراین لازم است فرهنگ رفتار درست در فضای مجازی ابتدا به خانواده‌ها و والدین آموزش داده شود. اقداماتی مانند فیلتر کردن شبکه ها، اجتناب از آن‌ها و…راه حل مناسبی نیست، زیرا حضور درست در این شبکه‌ها به یکی از ابزار توسعه ارتباط، پیشرفت، افزایش آگاهی و…تبدیل شده است بنابراین فرهنگ سازی و آموزش رفتارهای درست در این فضا بهترین راه حل است.

«فریده» هم بر فرهنگ‌سازی در زمینه فضای مجازی تاکید می‌کند و می‌گوید: فرهنگ‌سازی با زبانی اثرگذار باید انجام شود. دختری را می شناسم که ۳۰ ساله است و از طریق فضای مجازی دلبسته پسری شد و ماه‌ها طول کشید تا شخصیت واقعی پسر را بشناسد.

دکتر نسرین طهرانی- روانشناس- در گفت‌وگو با ایسنا می‌گوید: دختران جوان قشر آسیب پذیری از جامعه هستند. سبک زندگی دختران امروز با یکی و دو نسل پیش متفاوت شده است و همواره باید راه‌های پیشگیری از آسیب این قشر از افراد جامعه نیز متفاوت و متناسب با دنیای امروز شود.

به گفته او در نسل‌های پیشین یکی از روش‌های پیشگیری از آسیب دختران در خانه ماندن بود چون خانه به عنوان مکانی امن همواره مطرح است اما در دنیای امروز مرزی برای ارتباط با بیرون از این خانه می توان گفت واقعا وجود ندارد. ما می توانیم با هر سیستمی به فضای مجازی متصل شویم و در این فضا هیچ حد و مرزی وجود ندارد. عملاً کنترل هیچ معنایی ندارد مگر اینکه تدبیر خاصی برای حفظ قشر جوان بخصوص دختران جوان اندیشیده شود.

این روانشناس اضافه می‌کند: یا نیازی واقعی وجود دارد که دختران ما برای ارضای آن در فضای مجازی به‌دنبال آن هستند یا نیازی کاذب؛ چه نیاز واقعی باشد و چه کاذب، حدود نیازهای یک دختر جوان مشخص است و باید برای این نیازها برنامه داشته باشیم. یعنی باید برای دیدن، پوشش دادن و نحوه‌های صحیح مدیریت، تعدیل، کنترل و یا حتی ارضای آن راهکارهای عملیاتی داشته باشیم در غیر این دختر از دست می‌رود.

او تاکید می‌کند: امروزه امکان حذف فضای مجازی از زندگی هیچ کس نیست چه برسد به جوانان از جمله دختران جوان. آنان در برخی از موارد بیش از پسران به سمت دنیای مجازی روی می‌آورند بنابراین لازم است به دختران آموزش‌های صحیح و به‌موقعی در زمینه استفاده از فضای مجازی بدهیم.

هم دختران و هم کارشناسان بر آموزش و فرهنگسازی در زمینه ضرورت استفاده از فضای مجازی تاکید می‌کنند. آیا با وجود آنکه هر از گاهی خبرهایی از آسیب‌های وارد شده بر دختران به علت استفاده ناآگاهانه از فضای مجازی منتشر می‌شود و در مقابل موارد بسیار بیشتری از زخمی شدن روح و جسم دختران در این فضا مسکوت می‌ماند، وقت آن نرسیده متولیان دولتی و سازمان‌های غیردولتی اقدامی برای فرهنگ‌سازی انجام دهند؟.

 

نشست «آسیب شناسی فضای مجازی برای خانواده ها» با هدف شناسایی آسیب های فضای مجازی و ارائه راهکارهای کاربردی برای کنترل و کاهش آسیب ها، در بخش کمیته خانواده نمایشگاه بین المللی قرآن کریم برگزار شد.

به گزارش خبرگزاری مهر، معاون فضای مجازی بسیج کشور و عضو کمیته بین المللی شورای عالی فضای مجازی که به عنوان کارشناس، برگزاری این نشست را به عهده داشت با اشاره به مشکلات و آسیب‌هایی که به دلیل بی اطلاعی افراد از سوء استفاده های فضای مجازی گریبان گیر خانواده ها می شود، راهکارهای مواجهه با این بعد از زندگی افراد را بیان کرد. مومن نسب با اشاره به لزوم آشنایی کاربران با ابعاد مختلف فضای مجازی گفت: فضای مجازی بعد دیگری از زندگی حقیقی افراد را به خود اختصاص داده است. غربی ها به این بعد از زندگی شان، زندگی دوم می گویند. همه ابعاد زندگی حقیقی در فضای مجازی تعریف شده است که باید آنها را بشناسیم. همان طور که در زندگی حقیقی با مباحث تجارت و اقتصاد در ارتباط هستیم، در فضای مجازی هم مفاهیمی چون تجارت الکترونیک یا اقتصاد مجازی، هویت مجازی، فرهنگ مجازی، زمین مجازی و… مطرح شده است.

وی افزود: در واقع هر بعد دیگری از زندگی افراد، فضای مجازی نامیده می شود که ما در جمهوری اسلامی هم این تعریف را پذیرفته ایم. اسفند سال ۱۳۹۰ مقام معظم رهبری تشکیل شورای عالی فضای مجازی را تصویب کردند. بسیاری از مسئولان کشور عضو شورای عالی فضای مجازی هستند، چون فضای مجازی درست مشابه فضای حقیقی ان قدر تنوع دارد که همه نهادهای کشور باید برای اداره و رهبری آن بسیج شوند تا حاکمیت جمهوری اسلامی در فضای مجازی تعریف شود.

خانواده حریم نبرد جنگ نرم است

عضو کمیته بین المللی شورای عالی فضای مجازی با اشاره به اینکه ابزار جنگ نرم به حریم خانواده حمله می کند، گفت: اکنون فضای مجازی به عنوان ابزاری برای جنگ نرم استفاده می شود و خانواده حریم نبرد جنگ نرم است. وقتی فرزند برای اینکه زمان بیشتری را صرف بازی در فضای مجازی کند به بزرگترها پرخاش می کند و یا مادر خانواده به جای وقت گذاشتن برای همسر و فرزندان در فضای مجازی سرگرم می شود. حتی وقتی پدر خانواده هم درست به همین شکل از اعضای خانواده غفلت می کند گویای این واقعیت است که این افراد درگیر جنگ نرم شدند. بنابراین اعضای خانواده نسبت به یکدیگر شک و تردید پیدا می کنند، البته هدف جنگ نرم هم همین است. جنگ نرم در یک جمله یعنی ایجاد تردید در دل ها و ذهن های افراد یک خانواده و در بعد وسیع تر افراد جامعه که نتیجه ای جز سقوط و تباهی ندارد.

ابزارهای جنگ نرم

مومن نسب ایجاد نشدن ممنوعیت برای ورود کودکان به فضای مجازی را مهم ترین زمینه بروز آسیب های اجتماعی دانست و در این باره گفت: ابزارهای جنگ نرم که به کانون خانواده آسیب می رسانند تنوع بسیاری دارند. نسل جدید گوشی های تلفن همراه، تبلت ها، کامپیوتر، انواع بازیها و کنسول های بازی از جمله پرکاربردترین ابزارهای جنگ نرم هستند. شبکه های اجتماعی از جمله یوتیوب و توییتر گروه دیگری از ابزارهای جنگ نرم محسوب می شوند. همچنین رسانه های تعاملی بیماری های فراگیری هستند که به افراد و کانون خانواده آسیب جدی وارد می کنند. مهم ترین آسیبی که رسانه های تعاملی مانند فیسبوک به جامعه وارد می کنند به این دلیل است که در کشور ما عضویت در این فضاها محدودیت سنی ندارد. در حالی که در سال ۱۳۹۶ در آمریکا قانونی برای حمایت از کودکان در فضای مجازی تصویب شده است. اگر در آمریکا خانواده ای اجازه بدهد فرزند زیر ۱۸ سال وارد هر شبکه اجتماعی بشود، دادگاه به دلیل عدم صلاحیت والدین سرپرستی آن بچه را از خانواده می گیرد. اما متاسفانه ما می بینیم که در کشور ما حتی کودکان و نوجوانان هم به راحتی به این فضاها دسترسی دارند.

ویژگی های اینترنت

وی با بیان اینکه اینترنت سالم باید چهار ویژگی کلی داشته باشد، اظهار داشت: اینترنت باید چهار ویژگی داشته باشد که این چهار ویژگی در قانون ما مطرح شده اما اجرا نشده است. ویژگی اول این است که اینترنت باید سالم باشد. اما آمارها نشان می دهد که ۸۹ درصد از محتوای شبکه های موبایل و اطلاعات دریافتی و ارسالی غیر اخلاقی است.
ویژگی دوم این است که سرعت اینترنت بر اساس قانون باید تند باشد. یعنی اینترنت با سرعت بالا باید در خدمت محتوای سالم باشد. اما واقعیت این است که در حال حاضر اینترنت سرعت مطلوب را ندارد چون با واسطه از آمریکا خریداری می کنیم و با همین سرعت نامطلوب در اختیار محتوای ناسالم است.
ویژگی سوم این است که اینترنت باید امن باشد که بر اساس آمارها در یک ماه ۱۴ میلیارد بسته اطلاعاتی از ایرانی ها سرقت شده است که در دنیا بی سابقه است. این آمار نشان می دهد که ایران ناامن ترین فضای اینترنتی را از لحاظ امنیت دارد.
چهارمین ویژگی این است که اینترنت باید ارزان باشد. اما واقعیت این است که قیمت اینترنت ما ۲ هزار برابر حد معمول است. تنها با کنترل و قانونمند کردن این چهار ویژگی می تواینم از مزایای یک اینترنت سالم بهره مند شویم. ما اولین کشور خاورمیانه بودیم که اینترنت را دریافت کردیم ولی به مرور زمان هرچه اینترنت پیشرفت کرد ما به عقب برگشتیم. چون نتوانستیم تولید کننده باشیم و در فضای مجازی حاکمیت خودمان را پیدا کنیم.

آسیب های فضای مجازی

مومن نسب در ادامه به آسیب های اینترنت ناسالم اشاره کرد و گفت: آسیب های فضای مجازی و اینترنت نا سالم را می توان از لحاظ روانی، فکری و فرهنگی بررسی کرد. این آسیب ها در ۳ مرحله تسخیر افکار و اذهان، تسخیر دل و تغییر رفتار مشاهده می شود. تاثیرات این مراحل در قالب استرس، تنوع طلبی، تاثیر پذیری احساسی و جنسی، ترورهای هسته ای، طلاق های عاطفی، چند شریک گزینی، افت تحصیلی، دروغ و شایعه پراکنی و… ظاهر می شود. از بین تاثیرات شناخته شده، چند گزینه، بیشترین آسیب را به کانون خانواده تحمیل می کند تا آنجا که نتایج آمارها نشان می دهد ۶۸ درصد از طلاق های ثبت شده در ۱۵۰ کشور دنیا به دلیل ارتباط یکی از طرفین با جنس مخالف در شبکه های موبایلی اتفاق افتاده است.

لزوم آگاهی خانواده ها با فضاهای مجازی و اینترنت

وی با بیان اینکه خانواده ها باید با فضای مجازی آشنا باشند تاکید کرد: درباره آگاهی و افزایش اطلاعات خانواده ها از فضاهای مجازی باید چند نکته را در نظر گرفت. مهم ترین نکته این است که دولت، خانواده ها را در آشنایی و مواجهه با فضای مجازی تنها نمی گذارد. دولت ورود می کند و برای خانواده ها بسته های محتوایی تولید می کند. مثل اینترنت خانواده پسند، اینترنت ویژه کودک، اینترنت دانش آموزی و… که فضا را برای کاربر تعریف می کند. متاسفانه در کشور ما هنوز چنین اتفاقی نیفتاده است. افراد در همه رده های سنی به محتوای اینترنت دسترسی دارند. یک سایت با محتوای تعریف شده برای کودک ۵ ساله تا سالمند ۶۰ ساله قبال دسترس و یا برای هر دو فیلتر است. نکته قابل توجه این است که پدر و مادر به تنهایی نمی توانند همه مباحث و زوایای مربوط به دنیای مجازی را مطالعه کنند. به همین دلیل است که در همه کشورهای جهان نهادهایی برای شناسایی، مطالعه و بررسی فضاهای مجازی تشکیل می شود. این نهادها با ارزیابی فضاهای مجازی، اطلاعات کلی درباره محدودیت سنی، مزایا و معایب فضاهای جدید را بازگو می کنند.

فاصله گرفتن اعضای خانواده

مومن نسب در پایان نشست فاصله گرفتن اعضای خانواده از یکدیگر را مهم ترین آفت فضای مجازی دانست و گفت: فضاهای مجازی موجب فاصله گرفتن افراد و اعضای خانواده از یکدیگر شده اند. در گذشته وقتی اعضای خانواده با یکدیگر مشاجره و یا قهر می کردند به اقوام و آشنایان پناه می بردند که خیر و صلاح آنها را می خواستند. اما از زمانی که فضاهای مجازی وارد حریم خانواده شده است بعد از هر مشاجره کوچک، اعضای خانواده به دوستی های بی پایه و اساس فضای مجازی پناه می برند و این پناهندگی نقطه آغاز مشکلات جبران ناپذیر است. برای جلوگیری از بروز آسیب های اجتماعی باید تا حد امکان ورود و وقت گذرانی در فضاهای مجازی را محدود کرد.

 

رئیس پلیس سایبری کشور با اشاره به جذب همیاران پلیس فتا، از راه اندازی سایت hamyar.cyber police. ir خبر داد و از همیاران پلیس فتا به عنوان یکی از بازوان تحقق امنیت پایدار فضای سایبر نام برد.

به گزارش خبرنگار انتظامی خبرگزاری فارس به نقل از پایگاه خبری پلیس، سردار سید کمال هادیانفر، رئیس پلیس سایبری کشور با اشاره به اینکه نیروی انتظامی با استفاده شاخص های اجتماعی از جمله همراهی و همگام کردن مردم با خود ظرفیت بسیار بالایی را درجهت  « هر شهروند ، یک پلیس » ایجاد کرده است، بیان داشت: امنیت یک فرایند است که زائیده مشارکت تک به تک افراد جامعه است واین حاصل نخواهد شد مگر با همکاری و همدلی کلیه افراد جامعه در هر سن، شغل و سمتی که باشند.

این مقام ارشد انتظامی ادامه داد: جذب و به کارگیری اعضای پلیس افتخاری در فتا ناجا با هدف بسط و گسترش ارتقاء امنیت در فضای مجازی و آموزش کاربران و افزایش سطح فرهنگ عمومی صورت گرفته است.

رئیس پلیس فضای تولید و تبادل اطلاعات ناجا در تشریح طرح جذب و به کارگیری پلیس های افتخاری بیان داشت: این طرح به صورت تمرکزی از اواخر سال 1392 در ناجا کلید خورد و ضمن ابلاغ دستورالعمل به پلیس‌های تخصصی کار جذب و به کارگیری این افراد از ابتدای سال 1393 صورت گرفت و تعداد بسیار زیادی از افراد جامعه تمایل خود را جهت همکاری اعلام کرده‌اند.

وی افزود: جذب پلیس‌های افتخاری در کلیه استان‌ها توسط پلیس‌های تخصصی صورت می‌گیرد و روسای پلیس فتا هر استان نیز در خصوص نحوه جذب و به کارگیری پلیس‌های افتخاری در استان مربوطه اقدامات لازم را انجام داده اند.

سردار هادیانفر با اشاره به اینکه در فضای سایبری ، پلیس فتا پشتیبان مردم است، بیان داشت: هر چه آموزش کاربران در ابعاد مختلف بیش تر شود قطعا میزان آسیب پذیری آنان را کاهش می دهد ضمن اینکه برخی از جرایم به دلیل عدم آگاهی مجرمان از جرم بودن عمل ارتکابی آنان به وقوع می پیوندد.

این مقام مسئول با اشاره به اینکه آموزش‌های مختلفی جهت همیاران پلیس فتا ناجا پیش‌بینی شده است که با توجه به سن و سطح تحصیلات این افراد به آنان آموزش داده می شود و چون ناجا ضابط قضایی است لذا در زمینه آموزشی امور حقوقی، قضایی، خطرات و آسیب‌های فضای مجازی ( عمومی و تخصصی )، مسایل عقیدتی و سایر آموزشهای لازم و مرتبط با فعالیت پلیس فضای تولید و تبادل اطلاعات نیروی انتظامی نیز به فرهنگسازان سایبری داده می شود.

سردار هادیانفر در پاسخ به سئوالی مبنی بر اینکه آیا بانوان هم می توانند عضو پلیس افتخاری سایبری کشور باشند بیان داشت: خوشبختانه در جذب پلیس‌های افتخاری محدودیت سنی، شغلی و جنسیتی نداریم و در حال حاضر تعداد زیادی از افراد جذب شده بانوان هستند.

وی درخصوص جذب مشمولان نظام وظیفه نیز گفت: به استناد آئین نامه ابلاغی جذب و به کارگیری مشمولان غایب خدمت نظام وظیفه خلاف مقررات تعریف شده است ولی در خصوص کسانی که قبل از مشمول شدن جذب می‌گردند تمهیداتی جهت رفاه حال آنان و خدمت در استان مربوطه پیش بینی شده است.

رئیس پلیس سایبری کشور در ادامه از راه اندازی سایت همیاران پلیس فتا ناجا به آدرس hamyar.cyber police. ir خبر داد و گفت: علاقه مندان به فعالیت در فضای سایبر می توانند ضمن مراجعه به سایت همیاران پلیس فتا در جهت ثبت نام و عضویت اقدام کنند.

 

شبکه های اجتماعی

تجارت الکترونیک

وکیل جرایم فضای سایبری تهران

امتیاز دهی کسب و کارهای اینترنتی با توجه به بررسی نحوه تعاملات و چگونگی پاسخگویی صاحبان امتیاز کسب و کارهای اینترنتی در رسیدگی به شکایت‌های...

جاسوسی سایبری

نقض حریم خصوصی کودکان در Google play  آیا تا به حال متوجه شده‌اید که هرگاه در مورد محصولی که می‌خواهید خریداری کنید، صحبت کرده و...
bigtheme